پلکها یکی از مهمترین اجزای سیستم محافظتی چشم هستند که اغلب کمتر از خود چشم مورد توجه قرار میگیرند. این ساختار ظریف، علاوه بر محافظت از سطح چشم در برابر گردوغبار، آلودگی و نور شدید، نقش مهمی در پخش یکنواخت اشک و حفظ رطوبت چشم ایفا میکند. داشتن عادت های خوب برای مراقبت از پلک نه تنها به زیبایی و شادابی چشمها کمک میکند، بلکه میتواند از بروز بسیاری از مشکلات شایع چشمی مانند التهاب پلک، خشکی چشم، استی و شالازیون جلوگیری کند.
در این مطلب، بهصورت کامل و کاربردی با مهمترین عادتهای صحیح برای مراقبت از پلک آشنا میشویم و یاد میگیریم چگونه با رعایت چند نکته ساده، سلامت پلک و چشمهای خود را حفظ کنیم.
عادت های خوب برای مراقبت از پلک؛ چرا مراقبت از پلکها اهمیت دارد؟
پلکها نخستین سد دفاعی چشم در برابر عوامل محیطی هستند. هر بار پلک زدن، لایه اشکی به طور یکنواخت روی سطح چشم پخش میشود و مواد زائد، میکروبها و ذرات خارجی از چشم دور میشوند.
در لبه پلکها، غدد مهمی به نام غدد میبومیان قرار دارند که چربی مورد نیاز اشک را ترشح میکنند. این چربی، مانع تبخیر سریع اشک شده و نقش مهمی در جلوگیری از خشکی چشم دارد.
در صورتی که بهداشت و مراقبت از پلکها بهدرستی انجام نشود، این غدد ممکن است مسدود شوند و زمینه را برای بروز مشکلاتی مانند جوش ریز لبه پلک، بلفاریت، التهاب پلک و حتی عفونتهای چشمی فراهم کند. به همین دلیل، رعایت عادتهای صحیح برای مراقبت از پلک، بخشی ضروری از مراقبت روزانه چشم محسوب میشود. مهمترین این عادات شامل موارد زیر است:
1- تمیز نگه داشتن پلکها بهصورت روزانه
یکی از مهمترین عادت های خوب برای مراقبت از پلک، پاکسازی منظم پلک و مژهها است. در طول روز، چربی طبیعی پوست، گردوغبار، آلودگیهای محیطی و در برخی افراد باقیمانده لوازم آرایشی روی لبه پلکها جمع میشود.
اگر این مواد به طور منظم پاک نشوند، میتوانند باعث التهاب، خارش، قرمزی و پوستهریزی پلک شوند. شستشوی ملایم پلکها با شویندههای مخصوص پلک یا محلولهای توصیهشده توسط پزشک، به حفظ بهداشت پلک و عملکرد صحیح غدد کمک میکند.
البته باید توجه داشته باشید که پاکسازی پلک باید به آرامی انجام شود و از فشار یا کشیدن پوست نازک پلک خودداری شود.
2- استفاده منظم از کمپرس گرم
کمپرس گرم یکی از سادهترین و مؤثرترین روشها برای حفظ سلامت پلکها است. گرمای ملایم باعث باز شدن دهانه غدد میبومیان و خروج چربیهای تجمعیافته میشود. این موضوع به بهبود کیفیت اشک و کاهش علائم خشکی چشم کمک میکند.
استفاده از کمپرس گرم به ویژه برای افرادی که دچار خشکی چشم، بلفاریت یا سابقه گل مژه و شالازیون هستند، اهمیت بیشتری دارد.
3- پرهیز از مالش چشم و پلکها
مالش چشم یکی از عادتهای نادرست و آسیبزا برای پلک و چشم است. این کار نه تنها باعث انتقال آلودگی و میکروب به سطح چشم میشود، بلکه میتواند به پوست حساس پلک آسیب بزند و غدد پلکی را تحریک کند.
در افرادی که دچار خارش یا سوزش چشم هستند، مالش مکرر ممکن است التهاب پلک را تشدید کرده و علائم را بدتر کند. جایگزین مناسب این کار، شستشوی ملایم چشمها یا استفاده از کمپرس سرد یا گرم، بسته به توصیه پزشک است.
این مطلب را نیز بخوانید:
4- رعایت بهداشت دستها قبل از تماس با چشم
دستها یکی از اصلیترین راههای انتقال میکروب به چشم هستند. لمس پلک یا چشم با دست آلوده میتواند باعث بروز عفونتهای چشمی و التهاب پلک شود. شستن دستها قبل از تماس با چشم، استفاده از قطره چشمی یا گذاشتن و برداشتن لنز تماسی، یکی از سادهترین، اما مهمترین عادات خوب برای مراقبت از پلک و چشم محسوب میشود.
5- پاک کردن کامل آرایش چشم قبل از خواب
استفاده از لوازم آرایشی چشم در صورت عدم پاکسازی صحیح، میتواند یکی از عوامل اصلی التهاب پلک باشد. باقیماندن ریمل، خط چشم یا سایه روی پلکها باعث انسداد غدد و تجمع آلودگی میشود.
پاک کردن کامل آرایش چشم قبل از خواب، به پلکها فرصت استراحت و بازسازی میدهد و خطر بروز بلفاریت و عفونتهای پلکی را کاهش میدهد. انتخاب پاککنندههای ملایم و مخصوص چشم نیز در این زمینه اهمیت زیادی دارد.
6- توجه به پلک زدن هنگام کار با صفحهنمایش
کار طولانیمدت با گوشی، کامپیوتر یا تبلت باعث کاهش دفعات پلک زدن میشود. این موضوع میتواند منجر به خشکی چشم و اختلال در عملکرد طبیعی پلکها شود.
پلک زدن آگاهانه و استراحت منظم چشمها، به حفظ رطوبت سطح چشم و سلامت پلک کمک میکند. این عادت ساده، نقش مهمی در پیشگیری از خستگی چشم و مشکلات پلکی دارد.
7- سبک زندگی سالم
سلامت پلکها ارتباط مستقیمی با سلامت عمومی بدن دارد. خواب کافی، تغذیه مناسب، مصرف مایعات کافی و کاهش استرس، همگی در عملکرد صحیح پلک و غدد پلکی مؤثر هستند.
کمبود خواب یا استرس مزمن میتواند باعث تشدید التهاب پلک، پف زیر چشم و خشکی چشم شود. رعایت سبک زندگی سالم، مکمل مهمی برای عادتهای خوب مراقبت از پلک است.
مشکلات شایع در صورت رعایت نکردن عادت های خوب برای مراقبت از پلک
بسیاری از مشکلات پلک، با رعایت اصول ساده بهداشت پلک قابل پیشگیری هستند، اما در صورت رعایت نکردن عادتهای صحیح مراقبت از پلک، احتمال بروز مشکلات زیر افزایش مییابد.
- بلفاریت (التهاب پلک): قرمزی، خارش و پوستهپوسته شدن لبه پلک
- گل مژه: برجستگی دردناک و عفونی در لبه پلک
- شالازیون: انسداد غدد پلکی و ایجاد توده بدون درد
- خشکی چشم: اختلال در کیفیت اشک و سوزش مداوم چشم
جمعبندی
رعایت عادت های خوب برای مراقبت از پلک نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت چشمها دارد. تمیز نگه داشتن پلکها، استفاده از کمپرس گرم، پرهیز از مالش چشم، پاک کردن آرایش و توجه به سبک زندگی سالم، همگی اقداماتی ساده، اما مؤثر هستند که میتوانند از بروز بسیاری از مشکلات پلکی جلوگیری کنند.
همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند قرمزی مداوم پلک، درد، ترشح یا کاهش کیفیت بینایی، مراجعه به چشمپزشک و بررسی تخصصی توصیه میشود. تشخیص و درمان به موقع، از پیشرفت مشکلات پلکی و آسیب به سلامت چشم جلوگیری میکند.
معاینات دقیق و تخصصی توسط پزشکان مجرب در بیمارستان تخصصی چشم تریتا و با استفاده از تجهیزات پیشرفته، به شما کمک میکند تا از مشکلات احتمالی چشم پیشگیری کنید.
سوالات متداول درباره مراقبت از پلک
پلکها چشم را محافظت و رطوبت آن را حفظ میکنند و جلوی خشکی و التهاب را میگیرند.
یک برآمدگی دردناک عفونی روی لبه پلک که معمولاً با کمپرس گرم درمان میشود.
انسداد مزمن غده چربی پلک، بدون درد و گاهی باعث برآمدگی میشود.
غدد پلکی را باز میکند، کیفیت اشک را بهتر میکند و از خشکی چشم جلوگیری میکند.
نه؛ مالش باعث تحریک و انتقال میکروب میشود.
پاکسازی پلک، کمپرس گرم، شستشوی دستها، پاک کردن آرایش، پلک زدن منظم، سبک زندگی سالم.
در صورت قرمزی، درد، ترشح یا کاهش بینایی.
منابع: optometrists – clevelandclinic – bruder
