بینایی یکی از مهمترین حواس نوزاد برای ارتباط گرفتن با والدین و رشد ذهنی و حرکتی است. با این حال، چون نوزاد نمیتواند حرف بزند یا مشکلش را بیان کند، تشخیص سلامت دید برای والدین کمی نگرانکننده میشود. خبر خوب این است که رشد بینایی نوزاد مراحل مشخصی دارد و با دانستن این مراحل و توجه به رفتارهای ساده روزمره، میتوان تا حد زیادی مطمئن شد که دید نوزاد طبیعی است یا خیر. در این مطلب به صورت کامل بررسی میکنیم که چگونه مطمئن شویم دید نوزادمان خوب است، چه نشانههایی طبیعی هستند، چه علائمی نیاز به بررسی تخصصی دارند و والدین چگونه میتوانند در خانه وضعیت بینایی نوزاد را ارزیابی کنند.
چگونه مطمئن شویم دید نوزادمان خوب است؟
برای اینکه به این سوال که «چگونه مطمئن شویم دید نوزادمان خوب است؟» پاسخ دهیم، ابتدا باید بدانیم دید طبیعی نوزاد در هر سن چگونه است. بسیاری از رفتارهایی که در ماههای اول نگرانکننده به نظر میرسند، در واقع کاملاً طبیعی هستند. در ادامه با این مراحل آشنا خواهید شد.
مراحل رشد بینایی نوزاد
- بدو تولد: دید محدود به فاصلهی حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر و عدم هماهنگی کامل چشمها
- ۱ تا ۳ ماهگی: شروع هماهنگی بین چشمها، توانایی دنبال کردن اجسام متحرک و تمرکز روی چهرهها
- ۴ تا ۶ ماهگی: تشخیص اولیهی رنگها، دنبال کردن سریعتر اجسام و درک ابتدایی عمق و فاصله
- ۶ تا ۱۲ ماهگی: نزدیک شدن بینایی به سطح بزرگسالان، تشخیص کامل رنگها و هماهنگی چشم و دست
اگر میخواهید با مراحل دقیق رشد بینایی نوزادان آشنا شوید این مطلب را بخوانید:
عوامل تأثیرگذار بر رشد بینایی
در بررسی این سوال که چگونه مطمئن شویم دید نوزادمان خوب است، باید این نکته را در نظر داشته باشید که رشد بینایی نوزاد تنها به مراحل زمانی محدود نمیشود و عوامل مختلفی میتوانند بر آن تأثیر بگذارند. این موارد عبارتند از:
- ژنتیک و سابقه خانوادگی: برخی اختلالات بینایی ممکن است در خانواده وجود داشته باشند. ژنتیک نقش کلیدی در شکلگیری سلامت بینایی و نحوه رشد چشمها دارد.
- سلامت عمومی و تغذیه: تغذیه مناسب، دریافت ویتامینها و مراقبت از سلامت عمومی نوزاد، نقش مهمی در رشد طبیعی بینایی دارد. کمبود ویتامینها و مواد مغذی میتواند روند رشد بینایی را کند یا دچار مشکل کند.
- محیط و نور: قرارگیری نوزاد در محیط با نور طبیعی کافی به رشد بینایی کمک میکند. نور بیش از حد یا کمبود نور میتواند روند طبیعی رشد بینایی را تحت تأثیر قرار دهد، اما ژنتیک و سلامت عمومی نسبت به نور تأثیر بیشتری دارند.
این مطلب را نیز بخوانید:
علائم بینایی طبیعی و غیرطبیعی در نوزاد
برای والدین مهم است که رفتارهای بینایی طبیعی و غیرطبیعی نوزاد را بشناسند و مطمئن شوند رشد دید او مطابق انتظار است یا خیر. این علائم عبارتند از:
علائم بینایی طبیعی
- تمرکز و دنبال کردن اشیاء: نوزاد قادر است صورت شما و اشیای متحرک در محیط را دنبال کند.
- واکنش نسبت به نور و حرکت: پلک زدن به نور شدید و چرخاندن نگاه به سمت منبع صدا یا حرکت، نشاندهنده عملکرد طبیعی بینایی است.
- هماهنگی چشمها: حرکت هر دو چشم در یک راستا و عدم انحراف دائمی از دیگر علائم مثبت رشد بینایی است.
مشاهده این علائم نشان میدهد که سیستم بینایی نوزاد در مسیر طبیعی رشد قرار دارد و نیازی به نگرانی فوری نیست.
علائم غیرطبیعی در بینایی نوزاد
- عدم تمرکز یا دنبال نکردن اشیاء: اگر نوزاد تا حدود ۲–۳ ماهگی قادر به دنبال کردن اشیا یا چهرهها نباشد.
- انحراف چشم دائمی: هرگونه انحراف چشم که پس از سه ماهگی ادامه دارد.
- حساسیت بیش از حد به نور یا اشک شدید: واکنش غیرطبیعی به نور یا ریزش اشک شدید بدون دلیل واضح.
- حرکت غیرطبیعی چشم یا پلکها: شامل تکانهای سریع چشم یا پلک زدن و پرش مداوم.
شناسایی این علائم به والدین کمک میکند تا هر مشکل احتمالی را در مراحل اولیه تشخیص دهند.
چنانچه هرگونه نگرانی درباره سلامت بینایی نوزاد خود دارید، حتی اگر علائم شدید نباشد، پیشنهاد میکنیم معاینه منظم چشم انجام دهید. معاینات تخصصی در کلینیک چشمپزشکی تریتا، شامل بررسی هماهنگی چشمها، حساسیت به نور و سلامت کلی چشم، به شما کمک میکند که از سلامت بینایی کودک خود اطمینان حاصل کنید.
مشکلات شایع بینایی در نوزادان
شناخت مشکلات شایع بینایی به والدین کمک میکند تا در صورت بروز سریعاً به چشمپزشک مراجعه کنند. این مشکلات عبارتند از:
لوچی زمانی اتفاق میافتد که چشمها به صورت هماهنگ حرکت نمیکنند و باعث میشود دید طبیعی کاهش یابد. تشخیص زودهنگام این مشکل اهمیت بالایی دارد، زیرا درمان به موقع میتواند از کاهش بینایی دائمی جلوگیری کند.
آب مرواریدمادرزادی
وجود کدورت در عدسی چشم نوزاد که در بدو تولد ظاهر میشود و نیاز به درمان سریع دارد. این مشکل میتواند باعث تاری دید یا کاهش بینایی شود و والدین باید سریعاً اقدام کنند.
شبکوری و اختلالات ژنتیکی
برخی اختلالات ژنتیکی ممکن است باعث کاهش دید در نور کم یا تغییرات بینایی غیرطبیعی شوند. شناسایی این مشکلات در ماههای اول زندگی نوزاد اهمیت بالایی دارد.
جمعبندی
اگر قبلا این سوال برای شما پیش آمده بود که «چگونه مطمئن شویم دید نوزادمان خوب است»، با مطالعه این مطلب، دانستید که رشد بینایی نوزاد یک فرآیند تدریجی بوده و والدین میتوانند با دقت رفتار کودک و انجام معاینات منظم توسط متخصص، از سلامت چشم او اطمینان حاصل کنند. توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه به موقع به چشمپزشک، بهترین راه پیشگیری از مشکلات بینایی در آینده است. مراقبت صحیح و آگاهی والدین، نقش کلیدی در رشد طبیعی بینایی دارد و کمک میکند تا کودک از نعمت بینایی سالم بهرهمند شود.
سوالات متداول درباره علت سردرد بالای سر و چشم
برای اطمینان از رشد طبیعی بینایی نوزاد، باید مراحل مختلف رشد بینایی او را بشناسید و رفتارهای روزمره او را بررسی کنید.
معمولاً نوزادان از حدود ۱ تا ۳ ماهگی شروع به دنبال کردن اشیاء متحرک با چشمهای خود میکنند. در این مرحله، تمرکز روی چهرهها و اشیای با کنتراست بالا نیز مشاهده میشود.
در صورتی که تا سه ماهگی نوزاد قادر به دنبال کردن اشیا نباشد، چشمها هماهنگی نداشته باشند، یا انحراف چشم دائمی مشاهده شود، مراجعه سریع به چشمپزشک توصیه میشود. همچنین حساسیت بیش از حد به نور یا اشک غیرطبیعی نیز نیازمند بررسی است.
خیر، برخی مشکلات مانند لوچی یا استرابیسم و آب مروارید مادرزادی میتوانند بدون سابقه خانوادگی رخ دهند. برخی اختلالات ژنتیکی مانند مشکلات بینایی در نور کم یا شبکوری نیز میتوانند تأثیرگذار باشند.
بله، حتی اگر نشانهای از مشکل بینایی مشاهده نشود، معاینات منظم در سنین ۶ ماهگی و قبل از شروع مدرسه، کمک میکند هر مشکل احتمالی در مراحل اولیه تشخیص داده شود و درمان به موقع انجام شود.
منابع: manchester.refocuseyedoctors – mykidsvision
