برجستگی یا تودهای که بهصورت یک تورم بدون درد روی پلک ظاهر میشود، یکی از مشکلات شایع چشمی است که بسیاری از افراد آن را تجربه میکنند. این عارضه که با نام شالازیون چشمی شناخته میشود، معمولاً نگرانیهایی درباره خطرناک بودن، علت ایجاد و روش درمان آن به وجود میآورد. در این مطلب به طور کامل بررسی میکنیم شالازیون چشمی چیست، چرا ایجاد میشود، چه علائمی دارد، انواع شالازیون چشم کداماند و بهترین روشهای درمان آن چیست.
شالازیون چشمی چیست؟
اگر بخواهیم به سادهترین شکل توضیح دهیم، شالازیون چشمی یک برجستگی یا کیست کوچک در پلک بالا یا پایین است که معمولاً به دلیل انسداد غدد چربی پلک ایجاد میشود. این غدد که وظیفه ترشح چربی برای مرطوب نگه داشتن سطح چشم را دارند، در صورت بسته شدن، باعث تجمع ترشحات و ایجاد التهاب موضعی میشوند.
برخلاف برخی عفونتهای چشمی، معمولاً شالازیون دردناک نیست و به صورت یک توده سفت و آرامرشد در پلک ظاهر میشود. به همین دلیل بسیاری از افراد در مراحل اولیه، آن را جدی نمیگیرند.
شالازیون چشم چگونه ایجاد میشود؟
برای درک بهتر اینکه شالازیون چشم چیست و چگونه ایجاد میشود، لازم است با ساختار پلک آشنا شویم. در پلکها غددی به نام غدد میبومی وجود دارد که چربی تولید میکنند. این چربی بخشی از لایه محافظ اشک است و مانع از تبخیر سریع آن میشود.
زمانی که دهانه این غدد بسته شود، چربی در داخل آنها جمع شده و به مرور باعث ایجاد التهاب و تشکیل یک توده میشود. این توده همان شالازیون است که ممکن است طی چند روز یا چند هفته بزرگتر شود.
در اغلب موارد، شالازیون یک مشکل خوشخیم است، اما در صورت بزرگ شدن میتواند باعث فشار روی چشم یا حتی تاری دید خفیف شود.
دلیل شالازیون چشم چیست؟
دلایل مختلفی میتوانند در بروز شالازیون نقش داشته باشند. شناخت این عوامل به پیشگیری و درمان بهتر کمک میکند. مهمترین دلایل شالازیون چشم شامل موارد زیر است:
- انسداد غدد چربی پلک
- التهاب مزمن پلک (بلفاریت)
- سابقه گلمژههای مکرر
- بهداشت نامناسب پلک و چشم
- استفاده مداوم از لوازم آرایشی آلوده
- بیماریهای پوستی مانند درماتیت سبورئیک یا آکنه روزاسه
- استرس و ضعف سیستم ایمنی
در برخی افراد، شالازیون ممکن است چندین بار عود کند که معمولاً نشاندهنده وجود یک عامل زمینهای در پلکها است.
علائم شالازیون چشمی
علائم شالازیون چشمی معمولاً بهتدریج ظاهر میشوند و شدت آنها در افراد مختلف متفاوت است. شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- ایجاد توده یا برجستگی سفت روی پلک
- تورم بدون درد یا با درد بسیار خفیف
- قرمزی خفیف پلک در مراحل اولیه
- احساس سنگینی یا فشار در پلک
- تاری دید موقت در صورت بزرگ شدن شالازیون
- حساسیت خفیف چشم در برخی موارد
شالازیون چشم، در بیشتر موارد بدون علائم شدید است و همین موضوع باعث میشود افراد مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازند.
این مطلب را نیز بخوانید:
انواع شالازیون چشم
انواع شالازیون چشم را میتوان از نظر محل ایجاد، به دو دسته اصلی تقسیم کرد:
شالازیون پلک بالا: این نوع شایعتر است و به دلیل تعداد بیشتر غدد چربی در پلک بالا ایجاد میشود. معمولاً بیشتر جلب توجه میکند و ممکن است باعث افتادگی خفیف پلک شود.
شالازیون پلک پایین: در پلک پایین نیز امکان ایجاد شالازیون وجود دارد. این نوع معمولاً کوچکتر است، اما در صورت عدم درمان میتواند پایدار بماند.
از نظر عمق، شالازیون ممکن است سطحی یا عمقی باشد که نوع عمقی آن دیرتر بهبود پیدا میکند و نیازمند پیگیری پزشکی است.
شالازیون و گلمژه هر دو بهصورت برجستگی روی پلک دیده میشوند، اما از نظر علت، علائم و درمان تفاوتهای مشخصی دارند.
گلمژه یک عفونت حاد باکتریایی است که ناگهانی ایجاد میشود و معمولاً با درد، قرمزی، حساسیت و گاهی ترشح چرکی همراه است. این ضایعه سریع رشد میکند و لمس آن اغلب دردناک است.
در مقابل، شالازیون یک التهاب مزمن و غیرعفونی است که بهتدریج شکل میگیرد و معمولاً بدون درد یا با درد خفیف ظاهر میشود. شالازیون اغلب بهصورت یک توده سفت داخل پلک احساس میشود و علت آن انسداد غدد چربی پلک است، نه عفونت فعال.
از نظر ظاهری، گلمژه معمولاً قرمز و متورم بوده و ممکن است نقطهای زرد یا سفید در مرکز آن دیده شود، اما شالازیون التهاب واضح یا ترشح ندارد. در برخی موارد، گلمژه درماننشده میتواند به شالازیون تبدیل شود، بنابراین تشخیص صحیح این دو عارضه در انتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
در صورت مشاهده هرگونه توده پلکی که طی زمان برطرف نمیشود یا بهطور مکرر عود میکند، مراجعه به چشمپزشک برای بررسی دقیق و جلوگیری از عوارض بعدی توصیه میشود.
بررسیهای تخصصی و معاینات دقیق چشم توسط پزشکان باتجربه بیمارستان تخصصی چشم تریتا و با بهرهگیری از تجهیزات مدرن و پیشرفته، این امکان را فراهم میکند تا با اطمینان از وضعیت سلامت چشمان خود، مناسبترین و مؤثرترین روش درمانی برای شما انتخاب شود.
درمان شالازیون چشم
انتخاب روش درمان شالازیون چشم به اندازه، مدت زمان ایجاد و شدت علائم بستگی دارد. بسیاری از شالازیونها با درمانهای ساده بهبود مییابند. مهمترین موارد درمان خانگی برای شالازیون چشمی عبارتند از:
- درمانهای خانگی شالازیون چشم
- استفاده منظم از کمپرس گرم روی پلک
- ماساژ ملایم پلک پس از کمپرس
- شستوشوی پلک با محلولهای مناسب
- پرهیز از دستکاری یا فشار دادن توده
این اقدامات در مراحل اولیه بسیار مؤثر هستند و میتوانند از پیشرفت شالازیون جلوگیری کنند، اما در صورتی که درمانهای خانگی، تاثیر مثبتی نداشته باشد، پزشک ممکن است یکی از روشهای زیر را توصیه کند:
- تجویز داروهای موضعی یا خوراکی
- تزریق داروهای ضدالتهاب داخل ضایعه
- تخلیه جراحی کوچک و سرپایی
پیشگیری از شالازیون چشم
با رعایت چند نکته ساده و کاربردی در مراقبت روزانه از چشم و پلکها، میتوان احتمال بروز شالازیون چشمی را تا حد زیادی کاهش داد. از آنجایی که شالازیون، اغلب در اثر انسداد غدد چربی پلک و التهابهای مکرر ایجاد میشود، توجه به بهداشت چشم، پیشگیری از تجمع چربی و کاهش عوامل تحریککننده نقش مهمی در جلوگیری از شکلگیری این عارضه دارد. انجام منظم اقدامات زیر، به ویژه در افرادی که سابقه شالازیون یا التهاب پلک دارند، میتواند از عود مجدد آن نیز پیشگیری کند:
- رعایت بهداشت پلک و چشم
- پاک کردن کامل آرایش چشم
- تعویض منظم لوازم آرایشی
- شستوشوی دستها قبل از تماس با چشم
- کنترل التهابهای مزمن پلک
- مراجعه منظم به چشمپزشک در صورت عود مکرر
جمعبندی
در پاسخ به این سوال که «شالازیون چشمی چیست» میتوان گفت، به طور کلی شالازیون یک توده خوشخیم پلکی است که به دلیل انسداد غدد چربی ایجاد میشود. این عارضه معمولاً خطرناک نیست، اما در صورت بزرگ شدن یا ماندگاری، میتواند باعث ناراحتی یا اختلال بینایی شود.
تشخیص به موقع، رعایت بهداشت پلک و انتخاب روش مناسب درمان شالازیون چشم نقش مهمی در بهبود سریعتر و جلوگیری از عود آن دارد. در صورتی که شالازیون بهبود پیدا نکند یا بهطور مکرر تکرار شود، مراجعه به چشمپزشک ضروری است.
سوالات متداول درباره شالازیون چشم
شالازیون چشمی یک توده خوشخیم در پلک بالا یا پایین است که به دلیل انسداد غدد چربی پلک ایجاد میشود و معمولاً بدون درد است.
در بیشتر موارد شالازیون خطرناک نیست، اما در صورت ماندگاری، بزرگ شدن یا عود مکرر، نیاز به بررسی توسط چشمپزشک دارد.
شالازیونهای کوچک معمولاً طی چند هفته بهبود پیدا میکنند، اما موارد بزرگتر ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشند.
بله، در بسیاری از موارد شالازیون میتواند بهمرور برطرف شود، بهویژه اگر مراقبتهای اولیه مانند کمپرس گرم انجام شود.
در مراحل اولیه، استفاده از کمپرس گرم، ماساژ ملایم پلک و رعایت بهداشت پلک میتواند مؤثر باشد.
اگر شالازیون طی چند هفته بهبود نیابد، عود کند یا باعث درد و تاری دید شود، مراجعه به چشمپزشک ضروری است.
بله، شالازیون میتواند در کودکان نیز دیده شود و رعایت بهداشت چشم نقش مهمی در پیشگیری از آن دارد.
در برخی افراد، بهویژه کسانی که التهاب مزمن پلک دارند، امکان عود شالازیون وجود دارد.
منابع: aoa – webmd – healthline
